Acteur Frits Lambrechts over zijn betrokkenheid

Tekst: Deborah Ligtenberg

Hij heeft net de laatste opnamen voor Sonny Boy achter de rug, een speelfilm naar het gelijknamige boek van Annejet van der Zijl die begin volgend jaar in de bioscoop draait. Frits Lambrechts (73) speelt in deze film de baas van een revuetheater die de twee hoofdpersonen onderdak verleent.

Het is het sociale karakter van deze rol waardoor hij Lambrechts goed past. “Ik speel het liefst in verhalen waar een grote betrokkenheid in zit,” vertelt hij. “Het moet wel ergens over gaan, anders vind ik het zonde van mijn tijd.”

Lambrechts twijfelde dan ook niet toen hij werd gevraagd voor de telefilm De laatste reis van meneer Van Leeuwen. Hierin worstelen de broers Ernst en Nico met de verzorging van hun vader (Lambrechts) die Alzheimer heeft. Moet vader thuis blijven op de boerderij of naar een verzorgingstehuis? Na Sloophamer (2003) is het de tweede film over Alzheimer waarin Lambrechts de hoofdrol speelt. “Ik roep wel eens een beetje cynisch dat ik nooit zal dementeren.
Mij kan niets meer overkomen nu ik die rollen heb gespeeld,” zegt de acteur met een bulderende lach. “Dat is natuurlijk onzin, want het overkomt iedereen, maar ik ben er niet bang voor. Als je dat bent, dan heb je geen leven meer.”

Aftakeling
Lambrechts maakte van dichtbij de verschrikkingen van Alzheimer mee. “Mijn grootmoeder had het. Toen noemde je dat nog ‘kinds’,” vertelt hij. “Ik herinner me dat ik als kleine jongen bij haar
was en dat ze zo haar plas liet lopen. Dat maakte indruk. De aftakeling, dat iemand niet meer is wie hij was, maakt Alzheimer tot een verschrikkelijke ziekte.”

De acteur staat op en schuifelt met een verwarde blik door zijn flat. “Zo begint het”, illustreert hij. “Ik heb het al zo vaak gezien, ook nu weer bij vrienden. Je ziet het meteen aan het loopje. Dat ontredderde. Het is vreselijk om bij mensen zoals jij en ik te zien dat het ineens niet meer klopt. Ik weet ook wel dat een mens ergens aan moet overlijden, maar het is zo mensonterend. Het is jammer dat het niet is op te lossen. Er is gewoon helemaal niets aan te doen.”

Onlangs opende Lambrechts in Amsterdam een Alzheimer Café, zijn derde. “’Daar heb je hem weer’,” roepen ze dan. ‘Onze grote opener!’ Weer die lach. “Aandacht vragen voor deze ziekte is kennelijk de opgave die ik heb in mijn leven. Ik vind het belangrijk om daar gehoor aan te geven. Als je via je vak - welk vak het ook is - een bijdrage kunt leveren aan iets wat zinvol is, is dat toch heerlijk?”“Ik doe het heel graag, zo’n opening,” vervolgt hij. “De laatste keer hebben we een stuk van De laatste reis van meneer Van Leeuwen laten zien. Daarna moesten de mensen met Alzheimer er erg aan wennen dat ik de man was die ze in de film zagen. Dat was even raar. Toen die kloof genomen was, kwamen ze met duizend-en-een vragen. Dat is voor mij leuk en goed, maar ook voor hen. Het is zo activerend. Het zet die hersenen aan het werk. Dat is het po-sitieve van zo’n Alzheimer Café, dat je erover kunt praten. Niet alleen die mensen die dementeren, maar ook hun relaties en verwanten. Dat je er samen over kunt praten, is al heel wat.”

Wijwater
Lambrechts werkte mee aan de campagne van de SP om de AOW-leeftijd op 65 te houden. Inmiddels is hij zelf 73 en nog steeds volop aan het werk. “Ik voel me goed en gezond, dus waarom zou ik de leuke dingen dan aan me voorbij laten gaan? Ik heb nu bijvoorbeeld contact met een theatermaakster die een stuk wil maken naar aanleiding van de zegening van de Noord-Zuidlijn. Die metrotunnel wordt gemaakt met een heel grote boor uit Oostenrijk of zoiets. De Oostenrijkers die de boor gemaakt hebben, zijn heel gelovig en wilden dat hij gezegend werd. De theatermaakster was erbij toen een priester met wijwater dat ding kwam zegenen. Het inspireerde haar tot het maken van een theaterstuk. Die Noord-Zuidlijn is nog lang niet klaar, dus die voorstelling gaat mij nog heel lang van de straat houden.”

B I O G R A F I E

Naam: Fredericus Amos Lambrechts
Geboren: 24 maart 1937, Amsterdam
Privé: woont samen, vader van een dochter en twee zoons

Carrière: Frits Lambrechts werd in 1965 ontdekt door Wim Kan. Het was het begin van een lange carrière als cabaretier, zanger, liedjesschrijver en acteur. Speelde in ontelbare musicals, toneelstukken, in films en op tv. Kreeg in 2003 een Gouden Beeld voor zijn rol als alzheimerpatiënt in de telefilm Sloophamer. Was en is politiek actief, in de vroegere Communistische Partij van Nederland, nu in de SP.

NCRV-gids editie 29, 17 t/m 23 juli 2010