Jeroen Overbeek: Leer mij wat

Tekst: Pauline Bronkhorst

Jongeren drukt hij op het hart dat ze nieuws niet zomaar moeten aannemen. Want doceren hoort bij zijn rol als nieuwspresentator, vindt Jeroen Overbeek. ‘Ik geef niet klakkeloos berichten door, maar leg uit hoe iets in elkaar steekt.’

Over precies 56 minuten moet hij het NOS Journaal van 17.00 uur presenteren, maar nieuwspresentator Jeroen Overbeek (45) praat nog uitgebreid over ‘het mooiste vak van de wereld’. Op de vraag of hij niet al naar de studio moet, antwoordt hij lachend: “Het draaiboek is nog niet eens klaar! Straks overleg ik met de eindredacteur, loop ik mijn teksten door, vul ze aan waar nodig en dan ga ik iets voor vijven de studio in. Voel je dus vooral niet op- gejaagd hoor.”

Ben je altijd zo rustig?
“Ja. Ik ben niet zenuwachtig. Ik ben alert, geconcentreerd. Bij de start van het zesuurjournaal staan al mijn zintuigen op scherp. Meestal ontbreken dan nog een of twee onderwerpen. Die komen tijdens de uitzending binnen - iets wat de kijkers niet weten. Maar ik ben er wel op voorbereid. Ik heb ook een uitstekende eindredacteur en regisseur die dat prima opvangen. Soms gaat er iets mis en weet ik niet precies waar de fout zit. Dan ga ik me niet in allerlei bochten wringen, maar zeg ik: ‘Dames en heren, er gaat iets mis. We proberen het later nog eens.”

Hoe zou je jouw stijl van presenteren omschrijven?
“Oei. Wat zou jij zeggen?”

Kalm, beheerst…
“Daar kan ik me wel in vinden. Bij grote calamiteiten of erge gebeurtenissen heb ik altijd het gevoel in het oog van de orkaan te staan. Daar is het rustig. Ik was erbij toen op 4 mei 2010 de Damschreeuwer de Dodenherdenking verstoorde. De hele menigte kwam op onze zendwagen af. Dan moet je kunnen improviseren. Ik ging niet speculeren en bleef kalm. Kijkers met vrienden of familie op de Dam wilde ik niet onnodig de stuipen op het lijf jagen. Ik vertelde alleen wat ik zag en wat ik wist. En toen ik geen informatie meer had, bekende ik dat. Op een of andere manier gaat dat vanzelf goed.”

Naast nieuwspresentator coach je ook journalistiekstudenten en ga je voor ‘NOS on Tour’ met middelbare scholieren aan de slag met nieuws. Wat wil je hun meegeven?
“Ik wil de jongeren op het hart drukken dat ze nieuws niet klakkeloos moeten aannemen. Ze moeten weten wie wat zegt en wanneer, maar vooral met welk belang. Zo zie ik ook mijn rol als
nieuwspresentator: ik geef niet klakkeloos berichten door, maar geef achtergronden en leg uit hoe iets in elkaar steekt. We hebben het ook over de journalistieke basiswaarden: check, double check, hoor en wederhoor. Dat klinkt simpel, maar is tegenwoordig niet meer vanzelfsprekend. De snelheid waarmee het nieuws tot ons komt, is vele malen groter dan een paar jaar geleden. Alle media willen een primeur, maar dat mag niet ten koste gaan van de betrouwbaarheid. Verder ga ik met stagiairs van de NOS op pad om nieuwsonderwerpen samen te stellen. Een college op vier wielen, noem ik dat. Op de heenweg bereiden we het thema voor en op de terugweg evalueren we. Ik heb stagiairs meegenomen naar het Joegoslavië- tribunaal, we hebben het Holleeder-proces bijgewoond en we zijn op bezoek geweest bij André Rouvoet toen hij vicepremier was. Ik zeg nooit hoe ze een onderwerp moeten aanpakken, ik geef alleen tips. Hartstikke leuk om te doen. Er zijn ook studenten die zelf contact met mij zoeken. Ze vragen of ik hun artikel wil lezen, hun filmpje wil bekijken of wil meedenken over hun carrière. Daar maak ik tijd voor. Ze moeten soms een weekje wachten, maar ze krijgen altijd antwoord. Ik vind het een eer dat ze daarvoor bij mij komen. In de afgelopen jaren heb ik tal van studenten geholpen. Af en toe bellen of sms’en we nog. Ontzettend leuk. Voor jonge journalisten is de arbeidsmarkt lastig. De toppers komen vanzelf wel naar je toe voor wat hulp. En passant hoor ik wat ze van de NOS vinden.”

Waar komt dat didactische in jou vandaan?
“Ik ben journalist. Ik wil graag alles uitleggen. En ik heb het vroeger ook zo aangepakt. Ik ben op ervaren mensen afgestapt onder het mom: leer mij wat. Toen ik net twintig was, heb ik Jaap van Meekren, die toen nog Met het oog op morgen presenteerde, een brief geschreven met de vraag of ik bij hem stage mocht lopen. Een geweldige tijd. Heel leerzaam. Door mee te kijken, over het vak te praten, leer je het meest.”

Heb jij zelf een coach?
“Jazeker. We kunnen natuurlijk niet elke aflevering terugkijken, want ik maak er ongeveer zevenhonderd per jaar. Maar we bekijken de grote lijnen. We praten over het vak, over mijn ontwikkeling. Ik kijk technisch naar mezelf, ben vooral met inhoud bezig. Wat heb ik verteld? Heb ik genoeg duiding gegeven? Is het helder voor de kijker?”

Welke uitzendingen zijn je het meest bijgebleven?
“Dat zijn er heel veel. De val van Bagdad, de nachtelijke uitzendingen na de moord op Pim Fortuyn, de aanslagen op het World Trade Center, Koninginnedag 2009… Ik weet nog dat ik die auto door de menigte zag rijden. Vreselijk. Op dat moment besef je eigenlijk niet wat je ziet. Je beschrijft alleen wat je waarneemt. Vreemd was dat. En dan heb je nog de Damschreeuwer, de verschrikkelijke gebeurtenissen in Noorwegen… Gelukkig is er ook leuk nieuws, zoals tijdens de Olympische Spelen. Dat is wekenlang keihard werken. Omdat ik iemand no-dig had die snel kon monteren en ik wist dat hij daarin een kei was, heb ik toen trouwens een oud-stagiair uitgenodigd. Zo helpen we elkaar.”

Als je niet met het nieuws bezig bent, wat doe je dan graag?
“Ik ben 24 uur per dag journalist. Van jongsaf aan ben ik al een nieuwsjunk. De krant werd gespeld. Als ik wakker word, gaat nog steeds meteen de radio aan. Maar ik heb een Volkswagenbusje uit 1968, dat ik de afgelopen jaren met wat hulp heb opgeknapt. Daarmee tour ik graag door het land. Met de radio aan, dat wel. Hier en daar een nachtje kamperen. Geweldig!”

B I O G R A F I E

Naam: Jeroen Overbeek
Geboren: 25 april 1966 in Haarlem
Opleiding: Nederlands recht
Carrière: Tijdens zijn studie deed hij snuffelstages bij Veronica nieuwsradio en Met het oog op morgen. Later was hij nieuwslezer-redacteur bij ANP Radio, presentator-redacteur bij Omroep Flevoland en Stadsomroep Arnhem. Sinds 1989 werkt hij voor de NOS en sinds 1999 is hij een vast gezicht van het NOS Journaal. Daarnaast maakt hij video’s voor het digitale themakanaal Journaal24 en geeft hij wekelijks op www.nos.nl een kijkje achter de schermen. Tussendoor is hij docent NOS On Tour op middelbare scholen, coach van hbo- en masterstudenten en enkele buitenlandse correspondenten van de NOS. 

NCRV-gids editie 4, 28 januari - 4 februari 2012