Nova-presentator langzamerhand aan tv gewend

Ze kijkt niet graag terug op wat er bij Nova is gebeurd. Voelt zich steeds meer thuis voor de camera. Vindt televisie precies wat ze had verwacht: minder leuk dan radio. Maar Nova-presentator Clairy Polak denkt intussen niet meer: Oeps, daar staat een camera.

tekst: barbara van gool

Een klein straatje in het centrum van Amsterdam. Clairy Polak (47) woont er in een mooi pand op de tweede etage. We nemen plaats in de sfeervolle woonkamer die vol hangt met schilderijtjes. De hectiek van de stad lijkt ineens heel ver weg.

Polak is net een paar weken vrij geweest van haar werk bij Nova, het gerenommeerde actualiteitenprogramma van Nederland 3 dat het afgelopen jaar verschijnselen van een echte soap vertoonde. Er moest drastisch worden vernieuwd en daarom werden de oude presentatoren opzij geschoven en verschenen de presentatieduo’s Felix Rottenberg/Matthijs van Nieuwkerk en Clairy Polak/Jeroen Pauw in beeld.

Al na één week gaf het eerste duo er de brui aan. Einde van het nieuwe Nova dat met zoveel tamtam was gepresenteerd en einde van de duopresentatie. Pauw en Polak presenteren Nova sindsdien om de beurt.

Je bent er even tussenuit geweest. Heb je veel nagedacht over Nova?

"Helemaal niet. Ik heb vakantie gehad."

Echt niet? Heb je de afgelopen weken helemaal niet aan Nova dacht?

"Nee. Als ik vakantie heb, trek ik de deur achter mij dicht en denk ik niet meer aan datgene waarvan ik vakantie heb."

Moeilijk voor te stellen. Half Nederland keek tamelijk meewarig naar het programma, het was een soort soap.

"Het heeft geen zin om achteraf te gaan roepen hoe vreselijk het allemaal was. Die periode hebben we afgesloten, we moeten de blik vooruit richten. We staan weer op de rails, gaan gewoon verder en gaan het beter maken."

SLACHTOFFERROL
De rust is inderdaad grotendeels teruggekeerd bij Nova. Een enkeling praat misschien nog over het decor en de enorme tafel, maar verder gaat het vooral om de inhoud. "En dat moet ook," meent Polak. "De laatste drie maanden gaat het gewoon weer over wat Nova op het scherm brengt en dat is goed. Natuurlijk was ik niet blij met de afgelopen periode. Het is vervelend als je programma op die manier in de belangstelling staat. Maar des te groter is de uitdaging om de discussie naar de inhoud te krijgen. We zijn er nog niet. Het moet beter, meer op het scherp van de snede, meer gasten die iets te melden hebben. Dat moet allemaal."

Word je er niet moe van dat iedereen maar blijft doorgaan over die afgelopen tijd?

"Waar het mijn eigen rol betreft niet, maar de interesse gaat vooral veel uit naar andermans rol. En daarvoor moet je bij die anderen wezen. Daar zijn Jeroen en ik slachtoffer van geworden, maar wij weigeren ons in die slachtofferrol te laten drukken. Dan is het heel vervelend om iedere keer toch weer een terugblik te moeten geven, terwijl wíj daar al lang niet meer mee bezig zijn."

Heb je veel gehad aan collega Jeroen Pauw?

"Natuurlijk, want we zaten in hetzelfde schuitje met dezelfde verbazing en woede over wat er is gebeurd."

STEMGELUID
Radioliefhebbers kennen Clairy Polak vanwege haar karakteristieke, wat rauwe stemgeluid en haar felle interviewtoon. In 1998 werd ze uitgeroepen tot beste radiomaker van dat jaar. Jarenlang was ze in de ether als presentator van het Radio 1-Journaal, De ochtenden en het kunstprogramma Ophef & vertier. Een radiomaker pur sang, met een ideale radiostem.

"Nou, ideaal… Een heleboel mensen vonden het geen mooie stem, hoor, die vonden het juist vreselijk. Iedereen had het wel over die stem, dat klopt. Dat is ook logisch bij radio. Ik was eraan gewend."

Half november vorig jaar werd ze door VARA-voorzitter Vera Keur benaderd met het verzoek Nova te gaan presenteren. Een ideaal moment, aangezien Ophef & vertier zou worden stopgezet en Polak zelf in april van dat jaar met het Radio 1-Journaal was gestopt.

Is televisie leuker dan je had gedacht?

"Nee, televisie is precies zoals ik had gedacht. Het is erg op het beeld gericht, het is moeilijk om de inhoud over het voetlicht te krijgen, nog lichamelijker, en radio is een stuk leuker."

Waarom ben je er dan aan begonnen?

"Toen ik gevraagd werd, heb ik mijn bezwaren kenbaar gemaakt. ‘Je weet niet of het zo is’, werd er gezegd. ‘Je hebt het nooit gedaan’. Ik ben dus gaan kijken of televisie was zoals ik het me had voorgesteld. De tweede reden dat ik op het aanbod ben ingegaan, was dat we iets heel spannends gingen doen met die duopresentatie. We zouden een ander soort journalistiek gaan bedrijven dan tot dat moment op televisie was gedaan. Althans dat was de bedoeling… en dat is niet gelukt."

Spijt?

"Ik heb zelden spijt van dingen. Het is geen minderwaardig werk of zo. Maar telkens als mij wordt gevraagd wat ik het leukste vind, is dat radio."

Wat maakt dat radio zoveel leuker is? Je hebt nu het grootste podium dat je kunt halen.

"Ja, als het je daar om te doen is, is televisie natuurlijk hét podium. Maar daar gaat het mij niet om. Radio is het medium van de verbeelding, het medium van het woord. Radio is veel flexibeler, veel sneller. Allemaal redenen waarom ik radio leuk vind. Wat niet weg neemt dat je televisie ook het medium van het woord kunt maken, maar het kost enige tijd voor je weet hoe dat moet."

En weet je dat al?

"Dat moeten anderen maar beoordelen. Ik voel me in ieder geval al steeds meer thuis, denk niet meer: Oeps, daar staat een camera."

Heb je overwogen om er ook de brui aan te geven in alle consternatie?

"Nee, ik geef nooit de brui aan dingen waarvan ik heb afgesproken dat ik ze ga doen." (Op ironische toon:) "En dan maken wij er het beste van."

UNDERDOG
Op de radio werd Clairy Polak door menigeen als ‘haaibaai’ beschouwd, wat samenhing met haar felle manier van interviewen. Op televisie ging het in eerste instantie voornamelijk over bijzaken als haar kapsel, make-up en totale verschijning. Iets wat ze wel had verwacht, maar tegelijkertijd wat had onderschat.

Heb je concessies gedaan?

"Nee, want ik doe geen concessies. Zie jij dat ik een ander kapsel heb?"

In het Parool zei je bijvoorbeeld dat je geen lippenstift op zou doen.

"Ik merk dat ik onderschat heb dat beeld zo’n grote rol speelt. Maar het is niet zo dat ik mijn uiterlijk of mijn wezen ga veranderen. De enige concessie die ik heb gedaan, is voor televisie gaan werken."

Ben je veranderd door televisie? Het lijkt wel alsof je de mensen meer laat uitpraten.

"Dat heeft eerder te maken met techniek. Als je iemand op televisie niet goed laat uitpraten, komt zo iemand meteen in een underdogpositie terecht. Met radio kun je je als interviewer meer permitteren. Televisie is zo’n opdringerig medium, als ik zelf opdringerig word, is dat net te veel."

KLANKBORD
Clairy Polak is geboren en getogen in Amsterdam. Ze was enig kind van haar ouders, de cabaretiers Katja Berndsen en Alexander Pola (de artiestennaam van Bram Polak). "Ik ben altijd uitgesproken geweest," vertelt ze. "Dat heb ik meegekregen van mijn ouders. Er werd in huis veel van mening verschild. Ik was goed gebekt als kind en kon flink discussiëren. Vooral in het verbale gedeelte was ik sterk, luisteren ging me minder goed af."

Vader Alexander Pola was een van de vijf van Farce Majeure, het satirische televisieprogramma dat vanaf 1966 bij de NCRV triomfen vierde. Clairy Polak heeft er veel herinneringen aan. "Het heeft deel uitgemaakt van mijn jeugd, omdat er voortdurend aan werd gewerkt. De ene week zat mijn vader thuis te schrijven, zich zorgen te maken of hij de teksten wel op tijd afkreeg en ons uit de slaap te houden, en de volgende week was hij nauwelijks thuis omdat hij aan het opnemen was met de vier heren. Dus dat heeft wel een behoorlijke indruk gemaakt. Om maar te zwijgen van de reacties die ik op school kreeg. Altijd commentaar van andere kinderen of juist veel waardering van een leraar die in de klas zei dat hij weer zo genoten had. Dat is dodelijk voor een kind van twaalf."

GEEN SABBAT
Het feit dat vader Polak een joodse achtergrond had, is niet bepalend geweest voor de jeugd van zijn dochter. "Ik heb geen joodse opvoeding genoten, heb nooit aan sabbat gedaan en ben ook nooit naar de sjoel geweest. Uiteraard heb ik wel enige compassie met de mensen die de oorlog hebben meegemaakt, al was het maar omdat mijn halve familie die niet overleefd heeft - m’n directe familie trouwens wel. Ik weet niet of die compassie voortkomt uit het feit dat ik joods bloed heb, of uit een soort algemeen menselijke overweging."

Als haar ouders haar iets hebben meegegeven, is het vrijheid, meent Polak. "Ze lieten me vooral erg vrij om me te ontwikkelen in de richting die ik wilde. Verder waren ze niet zo heel meegeverig. Ik heb een gelukkige jeugd gehad en mijn ouders waren een soort klankbord voor me. Ik had het leuk gevonden als ze iets meer van mijn leven hadden kunnen volgen. Mijn relatie bijvoorbeeld. Dat klankbord mis ik wel."

Speculeren over de toekomst doet Clairy Polak niet graag. Maar één ding is zeker: ze heeft tot halverwege 2005 bij Nova getekend. "Ik maak dingen af, als die er zijn. En wie weet … misschien ben ik dan zo verslaafd aan televisie…" Dan volgt een lach en een - redelijk overtuigend - "Nee".

NCRV-gids 20-26 september 2003