Miekes leesclub

Deze week: Meriswin

Hafid Bouazza

Het semi-autobiografische ‘prozagedicht’ Meriswin (oud-Hoogduits voor dolfijn) valt uiteen in twee delen.

Meriswin »

Boekentips

Recensie Mieke van der Weij

De dikkerd als literair personage… vroeger was dat Oblomov of de gezellige Dik Trom. Tegenwoordig is dat een maatschappelijk geval: Edison bijvoorbeeld, de 190 kilo wegende broer van Pandora, de hoofdpersoon uit Big brother.

Zij is een succesvolle veertiger met een eigen bedrijf, getrouwd met een artistieke meubelmaker met twee kinderen. Allemaal prima voor elkaar daar in Iowa, midden in de VS. Dan komt er een telefoontje: haar enige broer, een succesvolle Newyorkse jazzpianist, die altijd hoog opgaf van de beroemde collega’s waar hij mee optrad. (Miles! Stan!) zit in de problemen. Kan hij een poosje komen logeren? Pandora’s man, Fletcher, die veel fietst en obsessief met eten bezig is (tarwekiemen en broccoli) ziet het helemaal niet zitten, maar Pandora heeft al ja gezegd. Het is wel haar broer!!!

Als ze hem ophaalt van het vliegveld, herkent ze de klomp vet die in een extra brede rolstoel wordt afgeleverd aanvankelijk niet. Ze neemt hem mee naar huis, maar over zijn extreme omvang wordt niet gesproken… over die letterlijke ‘olifant in de kamer’.

Lionel Shriver weet waar ze het over heeft. Haar eigen broer stierf aan obesitas, 55 was hij. Ze vertelde er op tv over aan Wim Brands (nog te bekijken op www.uitzendinggemist.nl. “Je mag er niet over praten als hij er zelf niet over begint” zegt ze. “Ik heb dat allemaal gebruikt in de roman.”
Edison ontwricht door zijn komst het hele gezin, hij eigent zich de keuken toe, bakt stapels pannenkoeken die niemand wil en hij zakt door dierbare stoelen. Uiteindelijk stelt Fletcher zijn vrouw een ultimatum: hij eruit of ik. Ze kiest voor haar broer en gaat hem begeleiden bij zijn afvalprogramma. Zelf kan ze ook wel een kilo of vijftien kwijt… Lukt het? Dat blijft tot het eind spannend.

Shriver stelt in dit boek grote vragen aan de orde: in hoeverre ben je je ‘broeders hoeder’? Maar ook: hoe verhouden we ons tot voedsel in de westerse wereld? Dat is zo langzamerhand een complexe en problematische toestand geworden. ‘Je hebt geen honger, je verveelt je’ zegt ze tegen haar broer.
Tegelijkertijd realiseert ze zich dat als hij eenmaal zijn streefgewicht bereikt heeft, dat nog niets oplost. We zijn onze vanzelfsprekende verhouding tot voedsel helemaal kwijtgeraakt, betoogt ze. We weten niet meer hoe we moeten eten.

Ze heeft zeker een punt, maar ik vond het wel veel filosofie van de koude grond. En zo Amerikaans! Gelukkig leven wij (nog) niet in een maatschappij waarin fastfood het meest genuttigde voedsel is geworden. In Amerika is dat bij de lagere klassen van de maatschappij wel zo. Dat komt ook, betoogt Shriver, omdat ze hun leven minder kunnen sturen en dan denken; fuck it, who cares? Ook heel Amerikaans waren de vele tv-series die steeds genoemd werden en waar ik nog nooit van gehoord had. Vervreemdend. En de vertaling hielp ook niet mee. Vooral in het begin. Wie heeft het nog over spuitwaterflessen? En wat is een toezichthouder die knippert?

En nu ga ik eens lekker lunchen zonder schuldgevoel.

Lees recensie »