Miekes leesclub

Deze week: Kwartet

Anna Enquist

Het echtpaar Carolien en Jochem, Caroliens vriendin en collega Heleen en haar neef Hugo vormen al heel lang samen een amateurstrijkkwartet.

Kwartet »

Boekentips

Nachtstad

Nachtstad Arnaldur Indridason

Erlendur Sveinsson is nog niet lang in dienst bij de politie en heeft zijn handen vol aan wat er in de straten van Reykjavík gebeurt.

Nachtstad »

Recensie Mieke van der Weij

Anna Enquist had duidelijk een appeltje te schillen met de maatschappij in het algemeen en de stad Amsterdam in het bijzonder. De ouderenzorg, de politiek, het cultuurbeleid, alles krijgt een veeg in dit nieuwe boek. Het is gesitueerd in de nabije toekomst, dus alles is nog een graadje ‘erger’ dan op dit moment.
Oudjes worden afgevoerd naar een onduidelijk oord als ze hulpbehoevend worden, het laatste cultuurgebouw wordt verkocht aan de hoogstbiedende Chinese zakenman, en als je naar een concert wilt van een kamerorkest dan moet je honderden euro’s betalen.
Ziedaar de grimmige toekomstvisie van Anna Enquist. Toch is het helemaal geen naar boek om te lezen. Integendeel. En het wordt nog spannend ook op het einde.

Vier leden van een vioolkwartet zijn de hoofdpersonen, en een bejaarde cellist, Reinier. Hij voelt zich overbodig, eigenlijk kan hij niet meer alleen wonen; de thuiszorg is immers afgeschaft. Hij is als de dood dat hij wordt opgehaald en afgevoerd, en accepteert met argwaan de hulp van een aardige allochtone jongen, Driss. Er is hoop!!
Carolien is een oud-leerling van hem, die arts geworden is. Haar man Jochem houdt als vioolbouwer met moeite het hoofd boven water. Ze rouwen, hun twee zoons zijn verongelukt in een schoolreisjesbus. Carolien voelt zich nog steeds schuldig dat ze hen heeft laten instappen, hoe absurd dat ook is. Heleen is haar assistente, een te dikke, onzekere vrouw die wél drie gezonde jongens heeft. Funest voor de vriendschap natuurlijk. Sinsdien komen Carolien en Jochem nooit meer eten, te pijnlijk allemaal. Dat Enquist dat mooi beschrijft, heeft een vreselijke reden: haar eigen dochter kwam om in het verkeer.
Vierde is Hugo, Heleens neef, hij is directeur van dat culturele centrum dat verkwanseld wordt. Hij wordt ontslagen. Als hij zijn vrienden beziet, denkt hij “wat zijn ze ongelooflijk naïef. Niet in staat om over de schotten heen te kijken die ze in de loop van hun leven hebben opgericht, vasthoudend aan wetten en idealen waarmee ze groot zijn geworden”.

Ondanks hun eigen en hun onderlinge sores, biedt het samen spelen een enorme troost. “Muziek geeft vorm aan je verdriet, het verklankt je verlies en biedt daar tegelijkertijd een soort troost voor,” denkt Carolien. “Dat zal wel een cliché zijn, maar voor mij is het een ontdekking, het is de waarheid.” Enquist zal hier ook uit eigen ervaring geput hebben, want ze is een geschoolde pianist en getrouwd met een cellist. Het gevoel dat samenspelen geeft, kan Enquist prachtig beschrijven.

Het was genoeg geweest, de beslommeringen van deze mensen, maar Enquist heeft nog een verrassend einde in petto, en dan zitten we als lezer van het ene moment op het andere in een totaal ander boek. Een actiethriller met een klopjacht van de politie. Dat is wel een beetje raar, die switch.
Een pamflet, een roman, een thriller? Wat heeft ze nou eigenlijk willen schrijven? Enquist doet gewoon waar ze zin in heeft.

Lees recensie »