Recensie Mieke: Het gezoem van bijna alles van Coco Schrijber

Coco Schrijber is filmmaker en auteur.

Het gezoem van bijna alles ★★

Tot mijn schande las ik nooit eerder een boek van haar, terwijl ze toch al een behoorlijk oeuvre op haar naam heeft. Waar die Libris Literatuur Prijs al niet goed voor is…

Origineel is het in ieder geval, het verhaal van Cato. In een soort inleiding zien we haar van nieuwsgierige student zich ontwikkelen tot hoogleraar wijsbegeerte op haar 38e. In een paar bladzijden. En dan opeens zit ze al negen jaar op een eiland op een bankje over de Atlantische oceaan uit te kijken, het ene glas wijn na het andere tequila achteroverslaand, 58 inmiddels. En ze heeft een glazen oog.

Wat is daar gebeurd, wil je dan weten. Dat blijft lang onduidelijk, maar waarschijnlijk heeft het te maken met de vijf kinderen van Cato, onder wie een jonge tweeling die is verpletterd onder een glimmende koelkast. Zijn die anderen dood? Miskraam? Of zijn die er nooit geweest?

Het boek laat zich lastig samenvatten. Ik las het maar filosofisch: Cato probeert de chaos in de wereld te begrijpen – ‘het gezoem van bijna alles’ – met behulp van sigaretten, alcohol en veel loeizwarte koffie. ‘Een extra teerlaagje op haar verschroeide ziel.’ Ze woont in een huisje op een berg en heeft een baantje als postbezorger. Niet geheel toevallig, want die post gaat nog een rol spelen! Er wordt veel gefilosofeerd, maar zwaar wordt het nooit.

Cato is een vrouw die weerbarstig is, maar die je toch in je hart sluit. Ze denkt veel na, over het iets en het niets, en hoe zich die tot elkaar verhouden. Hoe we in het alomvattend niets betekenis moeten vinden. ‘Zelden heeft iemand zo lichtvoetig over de zwaarte van het leven geschreven’, staat er in het juryrapport.

Hoe beeldend de stijl van Schrijber ook is, je begrijpt wel dat ze haar heldin niet meer dan driehonderd bladzijdes op dat bankje tussen de rondscharrelende ratten kan laten zitten, terwijl de berg lege flessen gestaag groeit. De dood van haar enige vriendin daar, een oude non, en een verwoestende brand vormen een keerpunt. Ze gaat een berg beklimmen in Zuid-Amerika!

Ze schrijft brieven aan iedereen die Goudschenker heet, met daarin een kernachtige boodschap. Vanaf hier waaiert het verhaal uit over de wereldbol waar al die Goudschenkers wonen. En ja, het brengt iets bij hen teweeg. Bij sommigen veel. Ook dat vatten we maar metaforisch op, want anders is het wel erg simplistisch en ongeloofwaardig. Ik las er een aansporing in om vastgelopen levens in het algemeen weer vlot te trekken.

Al die mensen die op deze manier het verhaal ingesleurd worden: Een Italiaanse, getrouwd met een Goudschenker die haar mishandelt die eindelijk de benen neemt. Een directeur van een machinefabriek die de hand aan zichzelf slaat. Een Syrisch vluchtelingengezin, enzovoort. Het is te veel.

Te veel gedachtes, te veel ideeën, te veel mensen. Maar wat wil je met zo’n titel?

Veel leesclubs in mijn omgeving zijn druk doende met het lezen van alle genomineerden voor de Libris Literatuur Prijs en dit boek wordt vaak genoemd als favoriet.

Ik ben benieuwd.

Uitgeverij Querido blz. € 23,99 (e-boek € 6,99)