Recensie Mieke: Boedel van Gerbrand Bakker

Gerbrand Bakker en zijn broers en zus moeten het ouderlijk huis leegruimen en de boedel verdelen. Hoe maak je zo’n verdeling? Welke verhalen schuilen er achter al die voorwerpen, en waarom staan die verhalen soms haaks op elkaar? 

Boedel ★★★★

Nicolaas Matsier schreef in 1994 Gesloten huis, een boek over zijn jeugd via de spullen die hij tegenkwam bij het uitruimen van het ouderlijk huis. Hij loopt door dat huis, terwijl de aanblik van een boodschappentas, een leesbril of een naaimandje een reeks herinneringen en associaties op gang brengt. Maar naast een hoop gemijmer over vroeger moet er ook opgeruimd worden.

Ik heb het ook gedaan, met mijn zussen en broer, nadat mijn beide ouders binnen één jaar overleden. Daar zaten we dan, in dat zielloze huis op het bankstel dat ze al zo lang koesterden. We moesten harde beslissingen nemen. Wat gaat er weg? Al die ritjes naar de vuilstort, de kringloop, en dan met pijn in je hart de naaimachine van mamma achterlaten (en hem dan toch weer meenemen). De spullen waar je je over ontfermt, worden opeens jouw dingen. En wat moet je er dan mee? Zonder context zijn ze vervreemd.

Het is duidelijk: in het fijne autobiografische boekje van Gerbrand Bakker is veel herkenbaar. Het leuke is dat hij ook foto’s door de tekst heen heeft gestrooid, met voorwerpen, een beschrijving en de getaxeerde waarde.

‘Het begon met het ezeltje van mijn oma, dat ik goed kende uit het huis van mijn grootouders. Toen ik onderzoek deed naar de achtergrond van het beeldje bleek het een echt ontwerp te zijn van twee keramisten. Daarna begon ik me bij al die kleine dingen af te vragen: wat is dit eigenlijk? Wat is het waard?’ Vaak is het financieel weinig waard, maar wel emotioneel! Voor je het weet zit je dan te ruziën om iets onbenulligs, zoals over een doosje paracetamol van een euro.

Ik hou erg van Gerbrand Bakkers Privé-domeinreeks: hij schrijft over zijn leven op een manier die zowel ontroerend als grappig is. Onlangs nog verscheen Aan mij heb je niks. Een uitspraak van zijn nu gestorven moeder. Ook dat sterven beschrijft hij teder maar unverfroren. ‘Ga maar, zei zus, die bij het hoofdeinde van het hoog-laagbed zat. Heel af en toe maakte ze nog een geluidje, alsof ze zus gehoord had. Haar wangen waren voor de laatste ademteug al koud. Drie uur later zaten we met zijn allen chinees te eten. Moeder lag nog op het bed.’

Om de beurt iets kiezen? Wat als er kostbare spullen bij zijn? In Boedel kan je dan iets kopen. Het geld dat zo in de pot belandt, wordt later verdeeld. Zo voorkom je ruzie. Goed idee. Zo heb je nog eens iets aan een boek.

Maar de belangrijkste les: hou de koude kant erbuiten! Als die zich ermee bemoeit, gaat het bijna altijd mis. En géén opkoper! Alles door je handen laten gaan. Zo verwerk je je jeugd. En dan later nog eens naar zo’n loeizwaar bolvaasje kijken, en je moeder voor je zien terwijl ze de bloemetjes erin steekt. 

Uitgeverij Cossee 144 blz. € 21,99 (e-boek € 14,99)