Recensie Mieke: Iets verloren in het donker van Jens Christian Grøndahl

Grøndahl is voor mij net zo’n schrijver als Bernard Schlink of Arthur Japin. Ze hebben een behoorlijk oeuvre op hun naam en je weet dat het boek – ook al is het wat minder – toch altijd een basiskwaliteit heeft.

Iets verloren in het donker ****

Je begint te lezen en meteen dat gevoel: o ja, ik ben in goede handen. Niet dat het dan altijd leuk wordt. Juist niet. Ergens gaat een probleem komen, een kwestie, een crisis. Maar voorlopig wordt er in alle rust een situatie geschetst.

In dit geval die van de 56-jarige Lisa, internationaal topadvocaat, altijd onderweg, zelden thuis. Ze zit in een vliegtuig en heeft al door een aantal tijdzones heen geslapen. Ze kijkt om zich heen. Ze heeft geen zin om naar een film te kijken. Ze scrolt door haar foto’s. Langzaam komen we meer te weten: over de altijd stroeve verhouding met haar volwassen dochter Christel bijvoorbeeld, over Christels vader, van wie ze allang gescheiden is. Ze heeft al bijna twintig jaar een nieuwe man, Bror, een werkloze acteur die het vaderschap enthousiast op zich heeft genomen, en die ook nog eens in een gezellig oud huis op een eiland woont. Ideaal!

De mail waarmee ze haar baan opzegt, staat al tijden klaar voor verzending. Nu moet het maar gebeuren. Dan komt ze eindelijk toe aan de door haar verwaarloosde dierbaren, is het idee. Maar kan dit? Kun je de twintig verloren jaren nog inhalen? Is er niet iets voorgoed verloren geraakt?

Grøndahl is goed in de gevoelslevens van zijn personages, en stelt daarbij impliciet ook vragen over je eigen leven. Hoe ben je geworden wie je bent? Had je dingen anders moeten doen? Had dat wat uitgemaakt? Steevast komt in zijn werk overspel om de hoek kijken, en de ravage die dit achterlaat: scheidingen en ingewikkelde ouder-kindrelaties. 

Het leest allemaal makkelijk weg in een fijne stijl. Je blijft als lezer in Lisa’s hoofd. Gek genoeg speelt de buitenwereld amper een rol. En net op het goede moment heeft Grøndahl een dijk van een verrassing in petto, die bij mij insloeg als een bom. En helemaal op het eind nog eentje.

Allemaal plussen, maar de personages zijn wel wat clichématig: de rebelse dochter, de ultieme carrièrevrouw tegenover de zorgzame man die het helemaal niet erg vindt dat zijn carrière is gestrand en zijn overschot aan talent steekt in de inrichting van hun huis met antieke meubels. ‘Al die mooie, saaie Deense meubelklassiekers noemt hij brandhout.’

Al met al heeft het wat moralistisch. Je ware bestemming is toch de familie. Wat me sterkt in die mening is het religieuze thema dat Grøndahl er vaag doorheen weeft. Al in het begin ziet Lisa in New York een vieze zwerver met haar tot op de schouders en een vervilte baard. Pas aan het eind snap je het: in haar jeugd heeft ze eens een stinkende dakloze mee naar huis genomen, die haar aan Jezus doet denken.

Uitgeverij Meulenhoff 190 blz. € 21,99 (e-boek € 13,99)