Recensie Mieke: Moet dwalen van Charlotte Mutsaers
Het interview met Charlotte Mutsaers in “Nieuwsweekend’ op NPO radio 1 ging volledig de mist in.
Moet dwalen ★★★★
En Pieter van der Wielen en ik hadden ‘Moet dwalen’ nog wel met zoveel plezier gelezen! Mutsaers zat er bokkig bij en weigerde antwoord te geven op onze vragen. Kom dan niet! Denk ik. Maar omdat het gesprek zo opviel, (‘spannende radio!”) kreeg het juist veel aandacht. Het werd meteen tot ‘radiofragment van de week’ benoemd.
Een nieuwe Mutsaers is altijd een verrassing. Ze heeft haar sporen al ruimschoots verdiend, (P.C Hooftprijs) en nu, na een lange periode van literaire stilte, is ze op haar 83ste terug. En hoe! Ze moest duidelijk nog wat kwijt.
Dat doet ze bij monde van Isi Witlamm, 64, een ouderwetse man, met zeer specifieke opvattingen die we tegenwoordig een ‘mansplainer’ noemen. Tien jaar geleden is hij getrouwd met de dertig jaar jongere Fleur Vischbeen, die zich ontpopte tot ‘een calculerende jonge vrouw die elke tederheid smalend van de hand wees en zijn wereldwijde succes als wetenschapper en kunstenaar maar al te graag gebruikte bij haar lievelingssport social climbing’. Ze doet iets met vrouwenstudies aan de universiteit Twente; nou dan weet je het wel. ‘Op een handvol hardcore feministes na bleven haar collegezalen leeg’. En feministes, dat is zo’n beetje het ergste kwaad.
Het koppel is verdwaald toen ze paddenstoelen gingen zoeken in een Frans bos. Verdwalen bestaat in Isi’s optiek niet, integendeel, dat is iets noodzakelijks in het leven (zie titel).
Tegenwoordig moet alles zo rechtlijnig, de kunst van het verdwalen is men verleerd.
Ze ruziën wat af, het is bekvechten op niveau, dat moet gezegd, geestig en vilein, Maarten en Nicolien uit Voskuils bureau verbleken erbij. Iemand uitmaken voor ‘calculerend crapuul’, schitterend! Dat de ware liefde van Isi de rivier de Douds is, ‘deinen in de bocht van Haar gouden arm, terwijl de naald- en loofbomen langszij glijden’, weet Fleur niet.
De dwaaltocht verloopt onnavolgbaar, en ondertussen wordt er afgegeven op van alles en nog wat: stommeriken die Pasolini of Susan Sontag niet kennen, gerookte fabriekszalm voor iedereen, peperdure survivaltochten in Afrika, Beyoncé, ja de tijdgeest in het algemeen,
Voor de verhaallijn voegt het vaak weinig toe, het lijkt één groot anti-woke pamflet.
Maar dan wel allemaal in een volstrekt onnavolgbare stijl die met niets te vergelijken is. Een groot genieten van woordvondsten en literaire verwijzingen (als je er oog voor hebt).
En á la Mutsaers natuurlijk ook weer veel Franse en Latijnse uitdrukkingen, een nostalgisch verlangen naar oude huizen met mooi gedekte tafels, damast, zilveren bestek, en sjieke wijnen. Een ‘Haut Brion’ uit 2000 speelt een glansrol. Die kost ongeveer €800, ik heb het even opgezocht.
Halverwege gaan Isi’s tirades, hoe grappig geformuleerd ook, enigszins vervelen.
Maar dan wordt Fleur als in het sprookje van Hans en Grietje in een oven gestopt en verschijnt een manspersoon ten tonele, Elan (what’s in a name?). Met hem kan Isi het beter vinden. Maar daarmee verdwijnt ook de spanning wat uit het boek. En een echt einde zit er ook niet aan. We blijven dwalen.
Uitgeverij Promethesu 282 blz. € 24,99 (e-boek € 14,99)