Na programma’s over Zeeland en Groningen verdiept Winfried Baijens zich in de nieuwe Andere Tijden-serie ‘Het stof daalt’ in de geschiedenis van Limburg en haar steenkoolmijnen. Daar leerde hij veel van. ‘Het waren echte helden.’

Eerder maakte je series over Zeeland en Groningen, nu een over Limburg. Waarin zit daar het drama?

“De rode draad is dat deze provincies zich een wingewest voelden, zich niet gehoord voelden door Den Haag. In Limburg sloten de mijnen vanwege het gas uit Groningen, 70.000 mensen raakten hun baan kwijt. Er werden alternatieven beloofd, maar dat ging vaak niet om passend werd. Daar is veel frustratie over. Er ontstond grote werkloosheid en armoede. En mensen werden ziek, véél zieker dan werd erkend. De staat en de mijnbedrijven ontkenden lang dat stoflongen bestonden. Ze zeiden: ‘U heeft een ernstige vorm van bronchitis’ om maar geen compensaties te hoeven betalen. Veel mannen overleden. Ik heb bewondering gekregen voor die oude mijnwerkers. Het waren échte helden. Zij zorgden ervoor dat Nederland er warm bij zat en dat de wederopbouw in jaren 50 snel verliep. Met deze serie zetten we ze op het voetstuk dat ze verdienen.”

Waarom vind je het belangrijk om zulke verhalen te vertellen?

“Ik voel een soort noodzaak. Tussen mijn dertigste en veertigste heb ik veel programma’s gemaakt over – weliswaar prachtige – muziek en cultuur, maar ik miste op een gegeven moment echt de noodzaak. Ik wil dat er iets aan de hand is en dat wat ik doe effect heeft, dat er daarna iets gebeurt. Op goede dagen heb je dat bij de NOS wel. En ook met deze series lukte dat. De aarde beeft zette Den Haag weer even op scherp.”

Hoe ben je er na een week ‘Achtuurjournaal’ aan toe?

“Ik probeer als een monnik te leven, want het zijn zes lange dagen. Eerst sporten en dan vanaf de eerste online vergadering om negen uur alles lezen. Rond de middag ben ik op de redactie en beginnen we met het samenstellen. De kijkers hebben om acht uur ‘s avonds al zoveel nieuws gehoord en gezien, hoe kunnen we ze toch nog prikkelen en verrassen? Een leuke uitdaging. We proberen de laatste tijd verhalender te zijn in dit journaal. Dat past goed bij me; ik ben meer een verteller dan een nieuwslezer, denk ik. Daarom liggen die Andere tijden-series me ook zo goed. Ik leer er veel van. Over de inhoud, maar ook over hoe je een verhaal opbouwt. Dat helpt me weer bij de NOS.” 

Het hele interview leest u in de NCRV-gids van week 1. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Tekst: Bram de Graaf

Ook dit jaar brengt ‘Scrooge live’ het beroemde kerstverhaal over Ebenezer Scrooge tot leven. Belangrijk onderdeel is de aandacht voor kinderarmoede in Nederland. Te veel kinderen staan letterlijk in de kou, ziet verslaggever Carrie ten Napel. ‘Hoe kan dit gebeuren in ons land?’

Voor het vijfde jaar op rij heeft Carrie ten Napel de rol van verslaggever in Scrooge live. “Ik speel als enige mezelf, de rest van de cast wisselt ieder jaar”, legt ze uit. Dit jaar kruipt acteur Arjan Ederveen in de huid van Ebenezer Scrooge, de vrekkige hoofdpersoon uit de roman ‘A Christmas carol’ van Charles Dickens. Ook Francis van Broekhuizen, Joy Wielkens en Susan Visser zullen te zien zijn in de vertolking van het wereldberoemde kerstverhaal over Scrooge, een verbitterde man die al zijn geld voor zichzelf wil houden, maar uiteindelijk tot inkeer komt. Zie om naar elkaar en deel je rijkdom, dat was de boodschap die Dickens zijn lezers wilde meegeven. Hij schreef het verhaal al in 1843, maar het is nog altijd actueel.

Kinderarmoede

In Scrooge live vraagt Omroep MAX samen met het Nationaal Fonds Kinderhulp aandacht voor kinderarmoede in Nederland. “In ons land groeien honderdduizenden kinderen op in gezinnen met armoedestress, dat zijn twee à drie kinderen per klas”, zegt Jacqueline Kremer-Duzijn, hoofd bestedingen bij het Nationaal Fonds Kinderhulp. “Het ontbreekt deze groep aan spullen die voor andere kinderen heel vanzelfsprekend zijn. Schoolboeken of een goede fiets bijvoorbeeld, maar ook dingen die je letterlijk warm houden: een winterjas of goede schoenen. Dit jaar vragen we aandacht voor kinderen die geen eigen bed of goed matras hebben en soms zelfs op een matje op de grond slapen.”

Geen schoon bed

Carrie is voor een interview onderweg naar een meisje dat in deze situatie zit. “Ze slaapt in een kamer met schimmel op de muren, het is er niet schoon of opgeruimd. Er is geen geld voor een bed, een schoon matras en nieuwe dekbedden”, vertelt ze vanuit de auto. “Ik schrik ieder jaar weer van de schrijnende situaties die ik tegenkom. Zo was ik laatst bij een moeder die in tranen uitbarstte omdat ze weer geld uit de spaarpot van haar zoon had moeten halen om boodschappen te doen. Als ik na zo’n interview naar huis rijd, denk ik: hoe is het mogelijk dat dit in ons land gebeurt?”

Het hele interview leest u in de NCRV-gids van week 51+52. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Tekst: Elselien van Dieren

Annemiek Schrijver verloor dit jaar haar dierbare kat Wolfje. Het verlies leerde haar dat de enige ware toevlucht in haar eigen hart te vinden is. Dat is ook de boodschap van Kerst. ‘Ga op zoek naar je innerlijke kribbe.’

We gaan het over ‘schuilen’ hebben. Wat heeft dit verlies daarmee te maken?

“Ik heb de neiging om bij alles te denken: wat heeft dit mij te zeggen? Toen Wolfje werd doodgereden, voelde ik me net de Bijbelse Job. Ik probeer de dingen niet persoonlijk op te vatten, maar bij Wolfje kwam het zo dichtbij, ik moest er bijna om lachen. Ik dacht: het is net alsof God en de duivel een spelletje spelen, ‘kijk, ze is weer overeind gekrabbeld, nu geef ik de genadeklap’. Ik ging zijn grafje maken. Tijdens het werk hervond ik me plots in het hier en nu. Er was helemaal niets meer, ook geen zingevende gedachte. Wat er wel was, was aandacht. Aandacht, en tederheid. Het was alsof dat het van me overnam. Ik hield heel veel van dat dier, en ik realiseerde me dat die liefde niet was gestorven. Wolfje heeft een enorme hoeveelheid liefde in mij wakker geschud, en die was er nog steeds. Mij restte geen andere keuze dan de zachtheid toe te laten. Ik was helemaal weerloos en verwonderd. Ik had in verzet kunnen gaan, ik had kunnen zeggen: waarom overkomt mij dit? Maar dat heeft geen enkele zin, het doet dan nog meer zeer. Van verzet krijg je spierpijn, in die zachtheid vind je juist een schuilplaats.”

Om die schuilplaats te vinden, moet er dus wel eerst heel wat afgebroken worden…

“Ja. Ik voel heel erg dat dit over menswording gaat. Dát is het kerstverhaal: dat God mens wordt. Een mens worden is veel omvangrijker dan ik ooit had gedacht. Het is zo’n groot avontuur. Ik zei altijd: God is mens geworden, nu wij nog. Nu ben ik dus aan de beurt. Het is een soort afpellen. Daar zit iets heel pijnlijks aan, heel intiem ook. De stal waar Jezus geboren wordt, waar God mens wordt, die is niet mooi en schoon. Dat is een plek vol modder, bloed, viezigheid en stront van dieren.”

Dus menswording gaat over afgepeld worden?

“Dat is in ieder geval de weg, het is niet het eindstation. Ik heb ooit een oude man geïnterviewd, een belangrijk theoloog. Ik vroeg hem: wat betekent het evangelie van Thomas voor u persoonlijk? Hij werd eerst boos, hij vond het een impertinente vraag. Ik dacht: laat ik nu eens niets zeggen. Na een lange stilte vertelde hij me een verhaal. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij onderwijzer in Enschede. Op een dag keek hij uit het raam en zag hij Engelse parachutisten uit de lucht vallen. Sommigen waren al dood, anderen hingen in de bomen te wachten tot de Duitsers hen zouden ombrengen. De theoloog zei over dat moment: ‘Er liep een barst door het heelal. Er was maar één plek waar ik toevlucht kon vinden: in mijn eigen hart, waar eeuwig leven leeft.’ In die nood kon hij maar één weg vinden; de weg naar binnen. In Psalm 25 staat ‘Gods verborgen omgang vinden’. Daar gaat het over.”

Het hele interview leest u in de NCRV-gids van week 51+52. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Tekst: Bas Roetman

Na vele jaren achter de desk bij ‘Hart van Nederland’ stapte Selma van Dijk in 2021 over naar ‘NPO Klassiek’. Een logische zet van iemand die opgroeide met klassieke muziek. ‘Ik ben blij dat ik het kan doorgeven aan mijn kinderen.‘

Je werkt met alleen maar klassiekemuziekfanaten?

“Ja, en het is een heel leuke club collega’s. Ik kwam drie jaar geleden wat bedachtzaam binnen, ik dacht dat ik met alleen maar serieuze mensen zou komen te werken. Ik heb die dag met iedereen kennisgemaakt en ’s avonds zei ik tegen mijn man dat ik nog nooit zo hard heb gelachen op mijn werk. Dat heilige gedoe dat sommige mensen om klassieke muziek heen hebben, heerst hier helemaal niet. Er is vooral veel liefde en bezieling. Ik dacht voordat ik hier kwam werken dat ik veel over muziek wist, maar daar ben ik snel op teruggekomen. Ik leer nog elke dag zo ontzettend veel over connecties tussen componisten, over verschillende periodes en over de levens van de componisten zelf. Er zijn zoveel bijzondere verhalen te vertellen. De laatste symfonie van Tsjaikovski bijvoorbeeld, die heet ook wel Symfonie pathétique. Een prachtig stuk, vol drama. Vlak nadat hij het voltooid had, is hij overleden. Dus het is ook direct een requiem. Ik vind het heerlijk dit soort wetenswaardigheden te delen met de luisteraars.”

Muziek is een grote liefde van je. Waar komt dat vandaan?

“Bij ons thuis was er altijd muziek, ik ben er mee opgegroeid. Mijn vader, Louis, (een van Nederlands bekendste pianisten, red.) begon elke ochtend stipt om 9 uur met studeren. Hij hield van improviseren, was daar ook erg goed in. Om dat te kunnen doen, moest hij zijn techniek op niveau houden. Dat vereiste een hoop studie. Het lag voor de hand dat ik als klein meisje ook een instrument ging bespelen, het werd viool. Zingen kan ik ook, ik heb jarenlang samen met mijn vader in theaters opgetreden. Ik ben heel blij dat ik mijn liefde voor muziek doorgeef aan mijn kinderen. Mijn zoon heeft een platenspeler en ik hoor hem regelmatig platen van zijn opa draaien. Op zulke momenten kan ik mijn geluk niet op.”

Je ging naar het conservatorium en was dus voorgesorteerd op een muzikale carrière. Hoe kwam je bij ‘Hart van Nederland’ terecht?

“Toen ik naar het conservatorium ging, wist ik nog niet precies wat ik wilde worden. Ik dacht dat dat aan het einde van mijn opleiding wel volstrekt duidelijk zou zijn. Dat was het niet: toen ik klaar was en was afgestudeerd als docerend musicus, wist ik het nog steeds niet. Ik zag mezelf niet dag in, dag uit lesgeven en ik ben niet handig genoeg als violist om in een orkest te spelen. Via een vriendin ben ik bij de televisie terechtgekomen. Het was toeval, maar ik vond het vanaf dag één geweldig. Het mooiste bij Hart van Nederland vond ik de menselijke verhalen. We konden als programma soms echt het verschil maken voor mensen, bijvoorbeeld door geld in te zamelen om de behandeling van een ernstig ziek kind te bekostigen. Dat vond ik de fijnste items om te presenteren.”

Het hele interview leest u in de NCRV-gids van week 50. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Tekst: Lieneke van der Fluit